གཙོ་འཛིན་མཱའོ་ལ་ “མིན” གསུང་མཁན་སྐྱེས་པ་ཁོང་།

འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུས་བརྩམས།

བྱམས་བཟང་གིས་བསྒྱུར།

འཕེན་ཡུལ་སྡེ་དཀར་ནང་སོའི་སྲིད་བློན་ཀླུ་ཁང་པ་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན། (༡༨༨༩- ༡༩༦༦)

རླབས་ཆེན་ཀླུ་ཁང་པ་གཤེགས་ནས་བགྲང་བྱ་ ༥༠ འཁོར་བའི་རྗེས་དྲན།

ངས་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་གསུང་རྩོམ་ཞིག་གི་ནང་དུ་འོག་གི་ལོ་རྒྱུས་དུམ་བུ་འདི་མཐོང་སོང་། ང་ཕོད་ཀྱིས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པས་ “གྲོས་མཐུན” དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ལ་མཚན་རྟགས་བསྐྱོན་རྗེས། མཱའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་འབོད་འགུགས་བྱས་པའི་སྟེང་། ཁོང་གིས་མངོན་གསལ་དོད་པོས་འཚམས་འདྲི་གནང་། “ད་ནི་བོད་མེས་རྒྱལ་གྱི་པང་དུ་ལོག་པ་རེད། པེ་ཅིན་ཁྱོད་རང་ཚོའི་གྲོང་ཁྱེར་ཡིན། ཧྲེང་ཧེ་ཁྱོད་རང་ཚོའི་གྲོང་ཁྱེར་རེད། ” ཅེས་སོགས་བརྗོད་ཡོད། ང་ཕོད་ (དམར་ཤོག་མགོ་ཁྲིད་ཝཱང་ཆི་མཱིན་དང་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གཉིས་དང་ལྷན) ཕྱིར་ལྷ་སར་ལོག་ཕེབས་རྗེས། ཁོང་གིས་མཱའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་འཕྲིན་འདི་བཀའ་ཤག་ལ་ཡང་ཡང་སྐྱོར་པ་རེད།

སྲིད་བློན་ཀླུ་ཁང་པས་ཝཱང་ཆི་མཱིན་ལ་གདོང་གཏད་དེ། “སྐུ་མཁྱེན། མཱའོ་ཙེ་ཏུང་ལ་བརྗོད་རོགས། མིན། ང་ཚོར་པེ་ཅིན་མི་མཁོ། ཧྲེང་ཧེ་ཡང་མི་དགོས། ང་ཚོར་ཆབ་མདོ་ཕྱིར་བསློག་རོགས” ཞེས་བརྗོད་ཡོད། ཀླུ་ཁང་པས་དོན་དུ་ཆབ་མདོ་བརྒྱུད་དེ། ཆབ་མདོར་ཡོད་པའི་བོད་གཞུང་མདོ་སྤྱི་འཛིན་སྐྱོང་འོག་གི་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་ཆ་རྣམས་ལ་བསྟན་ཅིང་། རྒྱ་ནག་གིས་དེ་ལ་ཆེད་དུ་དམིགས་ཏེ་ ༡༩༥༡ ལོར་ “ཆབ་མདོ་བཅིངས་འགྲོལ་ལྷན་ཚོགས” ཟེར་བའི་དབང་སྒྱུར་སྲིད་གཞུང་ཞིག་ལོགས་སུ་བཙུགས་པ་རེད།

༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ལོ་རྒྱུས་འདིའི་བདེན་པ་ར་སྤྲོད་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་འབའ་བ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་སུ་འབྱུང་བ་འདི་ལྟར། དབང་རྒྱལ་ན་རེ། ཀླུ་ཁང་པས་ “ཚོགས་གཏམ་ཁོང་ཁྲོ་དྲག་རྩུབ་ཅན་གནང་” བར་ང་དང་ཝཱང་གཉིས་ཧང་སངས་སོང་། ཀླུ་ཁང་པས་བོད་དང་རྒྱ་ནག་གཉིས་རྒྱལ་ཁབ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཡིན་པ་དང་། གཞུང་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཡོད་པ། གཅིག་ནི་བོད་དང་གཅིག་ནི་རྒྱ་ནག་རེད། “འདས་པའི་དུས་སུ། ཁྱོད་ཚོ་རྒྱ་མིས་དར་རྩེ་མདོ་གཡས་གཡོན་གྱི་ང་ཚོའི་ས་ཁོངས་རྣམས་བཙན་བཟུང་བྱས། ད་ལྟ་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་མེད་ཀྱིས་ང་ཚོར་དྲག་ཤུགས་སྤྱད་དེ་ཚུར་རྒོལ་བྱས་ཤིང་། ‘བཅིངས་འགྲོལ’ གྱི་མིང་ཐོག་ནས། ཆབ་མདོ་འོག་གི་ང་ཚོའི་ས་ཁོངས་བཙན་བཟུང་བྱས” ཞེས་བརྗོད་འདུག ཀླུ་ཁང་པས་གཏམ་འདི་ལྟ་བུ་བཤད་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་ངེས་ཏན་ཞིག་ཡིན་ཡང་། འོན་ཀྱང་ “ཚོགས་གཏམ་ཁོང་ཁྲོ་དྲག་རྩུབ་ཅན་གནང་” ཞེས་པའི་འགྲེལ་བརྗོད་དེར་ང་རང་བློ་དོགས་སྐྱེས། སྲིད་བློན་ཁོང་ལ་ནི་ཁ་རི་ཁ་ཐུག་དང་འཇིགས་ཞུམ་མེད་པའི་སྙན་གྲགས་ཡོད་མོད། ཡིན་ན་ཡང་ངག་འཇམ་པོས་གསུང་མཁན་དང་གུས་ཞབས་ལྡན་པ་ཞིག་ཀྱང་རེད།

བོད་མི་དམངས་རྣམས་ཀྱིས་ཀླུ་ཁང་པའི་རྒྱ་ནག་གི་ཁ་གཏད་དུ་ལངས་པའི་དཔའ་ངར་དང་། བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ངང་གསལ་བརྗོད་ཀྱིས་ཁོང་ཚོ་ངོ་ཚ་ཁ་སྐྱེངས་བཟོས་པའི་སྒྲུང་རྣམས་ལ་ནམ་རྒྱུན་དགའ་བོ་བྱེད། ༡༩༥༢ ལོར་ལྷ་སར་བཅའ་སྡོད་རྒྱ་དམར་དབང་འཛིན་གྱིས། བོད་གཞུང་གི་ལྷན་ཚོགས་རྣམས་ལ་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་གན་རྒྱ་གཞིར་བཟུང་གིས། རྒྱ་དམར་གྱི་རྒྱལ་དར་ལས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་དར་མི་འཁྱེར་རྒྱུ་གཙོ་གནད་དུ་བཟུང་སྟེ། དེ་ལྟར་འབོད་སྐུལ་གནང་། འོན་ཀྱང་། ཀླུ་ཁང་པ་དང་ཁོང་གི་ཕྱག་སྦྲེལ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་གཉིས་ཀྱིས་དེ་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱིས་རྩོད་གླེང་བྱས། དེ་མུར་གཏམ་ཡན་ཞིག་རྒྱལ་སའི་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པ་ནི། རྒྱ་དམར་གྱིས་ཁོང་ཚོའི་དར་དམར་པོ་ཏ་ལའི་རྩེ་ལ་བསྒྲེང་རྒྱུའི་བླང་བྱ་བཏོན་པར། ཀླུ་ཁང་པས། འདི་འབྱུང་རྒྱུར་ངོས་ལེན་བྱེད་པ་ལས་ང་ཤི་བ་བླ། ཞེས་བསྒྲགས་པ་རེད། ཚེ་རིང་ཤཀྱ་ལྟར་ན། “སྲིད་བློན་རྣམ་པ་གཉི་ག་ཡང་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་འདིའི་ནང་དུ། དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་དཔའ་བོར་གྱུར་པ་རེད”།

ཐ་ན་ཀླུ་ཁང་པ་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་དགོངས་ཞུ་བྱེད་བཅུག་རྗེས་ཀྱང་། ཀ་བློན་སྦུག་ཏུ་གཞིས་ཆགས་ཏེ། ས་མཚམས་ཀྱི་གྲོང་བརྡལ་འདིའི་ནང་གི་འགལ་ཆ་མང་ཞིང་རྩོད་གླེང་(དུས་རྒྱུན་)ཅན་གྱི་བོད་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་ཆིག་སྒྲིལ་དང་མཉམ་ལས་ཡོང་ཕྱིར་ཁོང་གིས་སྐུ་ངལ་འཛེམས་མེད་སྒོས་ཕྱག་ལས་གནང་། ༡༩༥༨ ལོའི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༥ ཉིན། ཐུན་མོང་གི་སྙན་ཞུ་ཞིག་རྒྱ་གར་གཞུང་དང་། འཛམ་གླིང་མཉམ་སྦྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ལ་བཏང་སྟེ། བོད་རང་བཙན་ཁྱབ་བསྒྲགས་དང་། རྒྱ་ནག་དམར་དམག་གིས་བཙན་འཛིན་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས། ཀ་བློན་སྦུག་དང་། རྡོ་རྗེ་གླིང་(Darjeeling)། སྒང་ཏོག་(Sikkim) གཡས་གཡོན་གྱི་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཀྱི་མཚན་རྟགས་བསྐྱོན་པའི་བསྒྲགས་ཡིག་ཅིག་ཀྱང་སྤེལ།

ངའི་ཕ་ལགས་ཏེ། དོན་འགྲུབ་ལྷ་དབང་གིས། ཀླུ་ཁང་པ་དང་བོད་པའི་མགོ་ཁྲིད་གཞན་རྣམས་ལ། དབྱིན་ཡིག་ནང་དུ་སྙན་ཞུ་ཁག་གི་ཟིན་བྲིས་དང་། ཚིག་ཐོ་རྣམས་འགོད་རོགས། ད་དུང་དེ་མིན་གྱི་རོགས་རམ་གང་དུ་དགོས་ས་ལ་མཐུན་སྦྱོར་ཞུས། ངའི་ཕ་ལགས་ཁོང་ནི་སཋ་ཇའོ་སེ་ཧྥས་(St.Josephs) (ངའི་མ་ཡུམ་སློབ་གྲྭ) ཀྱི་གཙུག་ལག་སློབ་ཐོན་པ་ཞིག་དང་། ལེ་ཌིས་(Leeds)ནང་དུ་བཟོ་ལས་རིག་པར་སློབ་སྦྱོང་གནང་། ཁོང་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་མི་སེར་ཡིན་པའི་བོད་རིགས་སྒྲིག་འཛུགས་ཚོགས་པའི་གཙོ་འཛིན་ཡིན་ཞིང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་ཁུར་ནང་དུ་ནང་ཁུལ་ནས་བརྩི་འཇོག་དང་ཆེ་མཐོང་ལྡན་པ་ཞིག་རེད།

ཁོང་རང་ཀླུ་ཁང་པ་དང་བོད་ཀྱི་མགོ་འཁྲིད་རྣམས་ཀྱི་ཕྱག་རོགས་སུ་ལྡི་ལི་གསར་པའི་ནང་ཕེབས་ཏེ། ནེ་རུ་ལ་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྒྱ་གར་ནང་སྐྱབས་བཅོལ་དུ་ཕེབས་འཐུས་པའི་ཆོག་མཆན་ཞུས། གཤམ་གྱི་ཨེཕ་(AP) གསར་ཁང་གི་པར་འདི་ནི་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྒྱ་གར་གྱི་ས་མཚམས་སུ་བདེ་འཇགས་ངང་ཕེབས་འབྱོར་བྱུང་སར་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་སྐྱོང་པའི་རྣམ་པ་རེད།

(NY11-April 1) ནེ་ཧ་རུ་དང་མཇལ་མོལ་གནང་པའི་སྐོར་གསར་འགྱུར་སྤེལ་བཞིན་པ། གཡོན། སྔོན་མའི་བོད་ཀྱི་སྲིད་བློན་ཀླུ་ཁང་པས་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་ཇཱ་ཝཱར་ཧྰར་ལཱ་ནེ་རུ་དང་ལྷན་བོད་ནང་གི་གནས་བབ་བཀའ་མོལ་ཞུས་རྗེས་ཏེ། ཁ་སང་རྒྱ་གར་ལྡི་ལི་གསར་པའི་ནང་དུ་གསར་འགོད་མི་སྣ་རྣམས་དང་ལྷན་གཏམ་གླེང་སྤེལ་པ། ཁོང་དང་ལྷན་བཅར་ནི་རྒྱ་གར་ནང་གི་བོད་པའི་མགོ་འཁྲིད་དོན་འགྲུབ་ལྷ་དབང་། སྐད་སྒྱུར་ཞབས་ཞུ་བ་ཡབ་གཞིས་ལྷ་ལྕམ་སྲས་མོ།(APWirephoto via radio from New Delhi) (OB40730K0A) 59

སྲིད་བློན་ཀླུ་ཁང་པ་ ༡༩༦༦ ལོའི་ཟླ་ ༠༢ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ལྡི་ལི་གསར་པའི་ནང་ཚེ་ལས་འདས། དྷ་རམ་ས་ལས་ཁོང་གི་འདས་གྲོངས་ལ་མྱ་ངན་སྲུང་བརྩི་ཞུས་མེད་པ་འདྲ། ལོ་དེའི་ནང་བཏོན་པའི་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་གྱི་གཏམ་བརྗོད་ནང་དུ་ཁོང་གི་སྐོར་གླེང་མི་འདུག ངས་རང་ཉིད་ཀྱི་ ༡༩༧༩ ལོར་བཏབ་པའི་དྲན་ཐོ་ཞིག་གི་ནང་དུ་ཕྱོགས་ལྷུངས་སུ་མ་སོང་བར་གཞུང་ཞབས་འདི་བ་གླེང་ཙམ་བྱས་འདུག དེའི་ནང་དུ། “འོས་འཚམས་མིན་པར་མགྱོགས་མྱུར་དང་། ཛར་ཛོར་ཅན་གྱི་གཤིན་ཆོག་(ཁོང་ལ་ཐོབ་འདུག)། དེ་རུ་ཞབས་གཡོག་ཏུ་དོས་སྐྱེལ་བ་ཁ་ཤས་ང་ཚོའི་དུས་རབས་ཀྱི་དཔའ་བོ་སྤུས་གཙང་ལྷད་མེད་འདིའི་དུར་འདྲེན་དུ་གླས་འདུག” ཅེས་འཁོད་དོ།།

ངས་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ལ་ཁོང་ཉིད་དྲན་གསོ་ཡི་ཕྱིར་དུ་རྩ་ཆེ་བའི་མཆོད་མེ་རེ་སྦར་བར་རེ་སྐུལ་ཞུའོ།།

མ་རྩོམ་གྱི་འབྲེལ་ཐག http://www.jamyangnorbu.com/blog/2016/02/23/the-man-who-said-no-to-chairman-mao/