རྩོམ་པ་པོ། བུ་ཆུང་ཚེ་རིང།(རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་དོན་ལས་འགུལ་ཁང་།)
ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་བསྒྱུར།
༡༩༥༩ རྗེས་ཀྱི་དུས་རིམ་ནང་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དང་འབྲེལ་བའི་འགྱུར་ལྡོག་གི་རྣམ་པ་གསར་པ་གཅིག་ནི་ཁོང་གི་རྗེས་འབྲང་པའི་གྲུབ་ཆའི་རང་བཞིན་ཐོག་མངོན་བཞིན་པའི་གསལ་ཆ་དེ་རེད། ༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཙམ་ཞིག་ཡིན་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་ཕྱིན་ཡོད། ཤར་ནུབ་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་གཉིས་ཀའི་ནང་ཁོང་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་མཁན་སྟོང་ཚོ་མང་པོ་བྱུང་བ་ཙམ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། དེ་བས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་བོད་ཀྱི་ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་དང་། སོག་ཡུལ། དེ་བཞིན། དེང་སང་གི་ཨུ་རུ་སུའི་མནའ་མཐུན་མཉམ་འབྲེལ་བཅས་སུ་སྲོལ་རྒྱུན་ནས་ཆགས་པའི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་རྗེས་འབྲང་པའི་རྣམ་པ་ཡང་སྔར་ལས་མངོན་གསལ་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་ཡོད།
རྣམ་པ་འདི་ནི་ང་ཚོས་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་རྒྱ་གར་དང་ཡུལ་གྲུ་གཞན་དག་ཏུ་བཀའ་ཆོས་བསྩལ་གནང་སྐབས་དང་། དམིགས་བསལ་དུ་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་བཀའ་ཆོས་བསྩལ་སྐབས་འབྲུག་པ་དང་། མོན་པ། ཤར་པ། འབྲས་ལྗོངས་པ། ལ་དྭགས་པ། སོག་པོ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཤིག་འདུས་པ་མཐོང་བཞིན་པ་ལས་ཁ་གསལ་ངང་རྟོགས་ཐུབ།
༸གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་འདས་པའི་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་འགའ་ཞིག་གི་རིང་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ནང་པའི་རྗེས་འབྲང་པ་ཚོས་དུས་རབས་གསར་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་དགོས་པ་དང་། ནང་ཆོས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་ཙམ་ལ་མགོ་འཁོར་ཏེ་མ་བསྡད་པར་ནང་པའི་གཞུང་ཆེན་པོ་དག་ལ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་དོ་སྣང་བྱ་དགོས་པར་སྐུལ་ལྕགས་གཏོང་བའི་གསུང་འཕྲིན་རྒྱ་ཆེར་བསྩལ་གནང་ཡོད། ཁོང་གིས་ད་དུང་དུས་རབས་གསར་པའི་ནང་པའི་རྗེས་འབྲང་པ་ཚོས་དེང་རབས་ཚན་རིག་དང་འབྲེལ་མོལ་བྱེད་སྐབས་ནང་པའི་ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱ་རྣམས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱ་ཐུབ་པ་དགོས་རྒྱུར་གལ་ཆེར་གཟིགས་བཞིན་ཡོད།
སོག་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་ས་ཨུ་ལན་བྷ་ཌར་རུ་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་བཀའ་ཆོས་བསྩལ་བ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་། དུ་དུང་ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག་གི་བགྲོ་གླེང་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་ལ་མཉམ་ཞུགས་ཀྱང་མཛད་གནང་ཡོད། ལྷན་ཚོགས་དེའི་སྐབས་སུ་ཁོང་གིས་ “ནང་པའི་མཁས་པ་དང་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་མཁན་ཚོས་དངོས་ཁམས་རིག་པ་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་བརྒྱུད་ཕན་ཐོགས་བྱུང་ཡོད་ལ། དེ་དང་ཆ་མཚུངས་པར་དེང་རབས་ཚན་རིག་པ་ཚོས་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ནས་བསྟན་པའི་སེམས་དང་ཚོར་བའི་བྱེད་ལས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཤེས་འདོད་ཆེ་བའི་འདུན་པ་ཤུགས་ཆེ་ཞིག་སྟོན་བཞིན་ཡོད།” ཅེས་གསུངས་ཡོད།
༸གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ད་དུང་ལྷན་ཚོགས་དེ་ནི་སོག་ཡུལ་གྱི་ནང་པའི་མང་ཚོགས་རྣམས་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་ཆེད་དུ་བསྐོང་ཚོགས་གནང་བར་ཐུགས་དགྱེས་ཚོར་བྱུང་སྐོར་གསུངས་ཡོད། ལྷན་ཚོགས་དེར་གཏམ་བཤད་གནང་མཁན་གྱི་ཁྲོད་སཱན་ཕཱ་རན་སི་ཀོ་རུ་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་ཁཱེ་ལི་ཕོར་ནི་ཡཱའི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སེམས་ཁམས་རིག་པ་བ་དང་དབང་རྩའི་ཚན་རིག་པ་ཧེ་ལེན་ཝེ་ཝཱང་(Helen Y. Wang) གིས་སྒོམ་སྒྲུབ་ཀྱི་དབང་རྩའི་ཚན་རིག་(Contemplative Neuroscience) དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་ཞུགས་པའི་ནང་པའི་ཆོས་(Socially Engaged Buddhism)ཀྱི་སྐོར་ལ་གཏམ་བཤད་གནང་ཡོད་ཅིང་། སོག་ཡུལ་གྱི་ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་རྩལ་གྱི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ནས་ཡིན་པ་སྦི་སྦོལཌ་སཱའི་ཁཱང་(B. Boldsaikhan)གིས་སྨན་དང་གཏན་ཚིགས་རིགས་པའི་སྐོར་དང་། དངོས་ཁམས་རིག་པའི་མཁས་པ་ཀེ་ནམ་སི་རཱའི་ (K. Namsrai) ཡིས་ཀོན་ཊམ་དངོས་ཁམས་རིག་པ་དང་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་དབར་གྱི་འབྲེལ་བའི་རང་བཞིན་སྐོར་ལ་གཏམ་བཤད། དེ་བཞིན། བྱང་ཁཱ་རོ་ལི་ནཱ་ནང་ཡོད་པའི་སྨན་དཔྱད་སློབ་གཉེར་ཁང་ཞིག་གི་དབང་རྩའི་ཚན་རིག་གི་འགན་འཛིན་གཞོན་པ་ཌོག་ཊར་ཕེ་ཌེལ་ཛི་ཌན་(Dr. Fadel Zeidan) གྱིས་ན་ཟུག་དང་སྒོམ། དྲན་པ་མཉམ་གཞག་བཅས་ཀྱི་དབང་རྩའི་ཚན་རིག་སྐོར་གཏམ་བཤད་སྤེལ་གནང་ཡོད།
སྤྱིར་བཏང་གི་ཆ་ནས་སོག་ཡུལ་དང་སོག་ཡུལ་གྱི་མང་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་ཚེ་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་སོག་ཡུལ་དུ་ཆིབས་སྒྱུར་བསྐྱངས་བ་ནི་ཧ་སང་དགོས་དོན་ཞིག་མ་ཡིན། སོག་པོའི་མི་རིགས་དང་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་བར་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། སོག་པོའི་མང་ཚོགས་མང་ཆེ་བ་ནི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་རྗེས་འབྲང་པ་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་ཚོའི་དད་འདུན་གྱི་བསམ་པ་ནི་ཐེངས་འདིའི་ཆིབས་སྒྱུར་སྐབས་ཁ་གསལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཕྱིར་མངོན་ཡོད། མང་ཚོགས་ཁག་ཅིག་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་དད་གུས་རྩི་ཞུ་སའི་ཆོས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཁོང་གི་ཞལ་མཇལ་ཡུན་ཙམ་ཞིག་འཐོབ་ན་སྙམ་སྟེ་ད་ལྟའི་གྲང་ངར་ཆེ་བའི་དགུན་དུས་ཀྱི་གནམ་གཤིས་དེའི་ནང་མེ་ལེ་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་ཞིག་གི་འགྲུལ་བཞུད་བྱས་ནས་ཞལ་མཇལ་ཞུ་བར་བསླེབས་ཡོད།
དོན་དངོས་ཐོག་ཐེངས་འདིར་ཐ་ན་ཨུ་རུ་སུའི་མནའ་མཐུན་མཉམ་འབྲེལ་ས་ཁུལ་ཁག་ནས་ཀྱང་ནང་པའི་དད་ལྡན་པ་ཁག་ཅིག་བསླེབས་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་ཚོ་ནི་༸གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཆིབས་སྒྱུར་སྐྱོང་གི་ཡོད་པ་གློ་བུར་ཐོས་རྗེས་ལམ་སེང་གྲ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་བཀའ་ཆོས་ཞུ་བར་བཅར་བ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་གསར་འགྱུར་ནང་དེ་ལྟར་དུ་བཀའ་ཆོས་ཞུ་བར་བཅར་མཁན་གྱི་མི་གཉིས་ཀྱི་སྐོར་བཀོད་ཡོད། གཅིག་ནི་ཨུ་རུ་སུའི་སི་བེ་རཱི་(Russian Siberia)ས་ཁུལ་ནས་ཡོང་བའི་སོག་པའི་མི་རིགས་ཡིན་པ་དགུང་གྲངས་ ༧༣ ཕེབས་པ་དྷ་རི་ཚེ་རེན་ཞུ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གིས་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་སོག་ཡུལ་དུ་ཆིབས་སྒྱུར་སྐྱོང་གི་ཡོད་སྐོར་རེས་གཟའ་པ་སངས་(ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༨)ཉིན་ཙམ་ལ་ཐོས་ཡོད་པ་རེད། གསར་འགོད་པས་བརྗོད་ན་ “ཁོ་མོས་བཀའ་ཆོས་ཞུ་བར་དུས་ཐོག་ཏུ་འབྱོར་ཆེད་མི་གཞན་ ༤༠ དང་ལྷན་དུ་མཚན་གང་པོ་ཆུ་ཚོད་ ༡༥ རིང་འགྲུལ་བཞུད་བྱས་ཡོད་འདུག” མི་གཞན་དེ་ནི་དགུང་གྲངས་ ༧༥ ཕེབས་པའི་རྫི་བོ་ཞིག་ཡིན་པ་མཚན་ལ་སྦོལཌ་སྦཱ་ཊར་ཞུ་ཞིང་། ཁོང་གིས་མེ་ལེ་ ༡༢༥ འགྲུལ་བཞུད་གནང་ཡོད་འདུག ཁོང་གིས་ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་ལ་བརྗོད་དོན་ “ང་ནི་མི་རྒན་པོ་ཞིག་རེད།” ཅེས་དང་། “གཅིག་བྱས་ན་ངས་སྟོན་པའི་རྣམ་སྤྲུལ་༸གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ཁོང་གི་ཞལ་མཇལ་ཞུ་ཡག་མཐའ་མ་དེ་ཡིན་རྒྱུ་རེད” ཅེས་བརྗོད་འདུག
དེ་ལྟར་ནའང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་གི་རིང་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་མི་ངོ་ལ་གོ་འཛོལ་གྱི་སྒོ་ནས་བསམ་བློ་བཏང་སྟེ། ཁོང་ནི་ཐབས་ལམ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་དཀའ་ངལ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་གྱིས་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་གིས་ཁོང་ཕེབས་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་ལས་འགོག་ཆེད་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་གི་ཡོད། སོག་ཡུལ་ལས་སྟོབས་འབྱོར་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་མང་དག་ཅིག་གིས་རྒྱ་ནག་གི་གནོན་ཤུགས་ལ་མགོ་སྒུར་བཞིན་ཡོད་པ་ནི་དོན་དངོས་ཤིག་རེད། སོག་པོས་དེ་ལྟར་དུ་མགོ་མི་སྒུར་བ་དེ་ནི་སོག་པོའི་དབུ་འཁྲིད་རྣམས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་བློའི་རྩ་འཛིན་དང་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་རིན་ཐང་རྣམས་གོང་དུ་བཀུར་བའི་ནུས་པ་གསལ་སྟོན་བྱེད་པའི་དན་རྟགས་ཤིག་ཆགས་ཡོད། སོག་པོའི་སྲིད་གཞུང་གིས་རྒྱ་ནག་གི་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་གནོན་ཤུགས་འདི་ནི་སོག་པོའི་ནང་པའི་དད་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་༸གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་དྲུང་ནས་བཀའ་ཆོས་ཞུ་རྒྱུར་འགོག་རྐྱེན་བཟོ་བའི་རྒྱུ་རུ་འགྲོ་བཅུག་མེད། སོག་པོའི་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་གི་རྣམ་འགྱུར་ལ་ངས་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་སྐབས་ཁོང་ཚོས་འཕེལ་ཕྱོགས་དེ་ནི་ཁ་གསལ་གྱི་སྒོ་ནས་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་བཞིན་འདུག ངའི་རེ་བ་ལ་འཕེལ་ཕྱོགས་དེ་འདྲ་བ་ཞིག་གིས་ད་ལན་སོག་པོའི་དད་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཀའ་ཆོས་ཞུ་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་ལྟར། མ་འོངས་པར་རྒྱ་ནག་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱ་རིགས་ནང་པའི་དད་ལྡན་པ་ཚོས་ཀྱང་༸གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བསྩལ་གནང་བའི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་བཀའ་ཆོས་ཞུ་ཐུབ་པའི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཤར་བའི་སྨོན་ལམ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།།
མ་རྩོམ་གྱི་ཁ་བྱང་། http://tibet.net/2016/11/on-the-great-significance-of-the-dalai-lamas-latest-visit-to-mongolia/
