རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༡༢ ཉིན་ལ་དྭགས་ཀྱི་ནུ་མ་ཁུལ་དུ་མཁའ་དམག་གི་རྟེན་གཞི་ཞིག་གསར་དུ་སྒོ་ཕྱེས་ཡོད་པ་དང་མཁའ་དམག་གི་རྟེན་གཞི་དེ་ནི་མཐོ་ཚད་ཧྥི་ཊི་ ༡༣,༧༠༠ ལ་ཆགས་ཡོད་འདུག
ཉེ་སྔོན་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཏུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ནང་དུ་མཁའ་དམག་གི་རྟེན་གཞི་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་ཏེ་དམག་དོན་གྱི་ནུས་པ་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བཞིན་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་ཡོད་ལ། དེ་རིང་རྒྱ་གར་གྱི་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཏུ་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ལ་དྭགས་དང་ཨ་རུ་ན་ཅལ་སོགས་འཕགས་བོད་མཐའ་མཚམས་ཁུལ་དུ་མཁའ་དམག་གི་གནམ་གྲུ་འཇོག་ས་དང་། སྡོད་ཁང་གསར་པ་སོགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་ཏེ་ཁ་གཏད་གཅོག་ཐབས་བྱེད་བཞིན་འདུག
རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ལ་དྭགས་སུ་དམག་དོན་ནུས་པ་རྒྱ་སྐྱེད་གཏོང་བཞིན་ཡོད་པ་དང་བསྟུན། ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༡༢ ཉིན་ལ་དྭགས་ཀྱི་ནུ་མ་ཁུལ་དུ་མཁའ་དམག་གི་རྟེན་གཞི་ཞིག་གསར་དུ་སྒོ་ཕྱེས་ཡོད་འདུག་ལ། མཁའ་དམག་གི་རྟེན་གཞི་དེ་ནི་མཐོ་ཚད་ཧྥི་ཊི་ ༡༣,༧༠༠ ལ་ཆགས་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྒྱ་གར་གྱི་མཁའ་དམག་གི་རྟེན་གཞི་མཐོ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་འདུག དེ་བཞིན་ཨ་རུ་ན་ཅལ་གྱི་མེ་ཆུ་ཁ་ (Mechuka) རུ་ཡོད་པའི་དམག་སྒར་དུ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོར་མཁའ་དམག་རྟེན་གཞི་བཙུགས་ཏེ་དམག་མི་འབོར་ཆེན་བསྡུས་ཏེ་སྦྱོང་བརྡར་སྤྲོད་བཞིན་འདུག
དེ་འབྲེལ་རྒྱ་གར་གྱི་དཔོན་རིགས་ཤིག་གིས། རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་བར་གྱི་འབྲེལ་ལམ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་སླད་གྲོས་མོལ་ཐེངས་མང་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དམག་དོན་གྱི་ལས་གཞི་ཤུགས་ཆེན་སྤེལ་བཞིན་ཡོད་ལ། རྒྱ་དཀར་ནག་གི་མཐའ་མཚམས་སུ་དམག་དཔུང་ཕོན་ཆེན་འགྲེམས་འཇོག་བྱས་དང་བྱེད་མུས་ཡིན་སྐོར་བརྗོད་འདུག
ད་ལན་ལ་དྭགས་སུ་མཁའ་དམག་གི་རྟེན་གཞི་ཞིག་གསར་འཛུགས་བྱས་པ་དེས་སྤང་གོང་མཚོ་དང་། བདེ་མཆོག་ (Demchok) སོགས་ལ་དྭགས་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་ཁུལ་དུ་དམག་མི་དང་། གོ་མཚོན། མཁོ་ཆས་སོགས་གང་མགྱོགས་སྐྱེལ་འདྲེན་དང་། དམག་དོན་ནུས་པ་རྒྱ་སྐྱེད་གཏོང་བར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུར་དམིགས་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག་ལ། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ལ་དྭགས་ཀྱི་གླེ་དང་། དཀར་འཁྱིལ། ནུ་མ་སོགས་དང་། ཨ་རུ་ན་ཅལ་མངའ་སྡེའི་ནང་པ་སི་གྷ་ཌི་ (Pasighat) དང་། མེ་ཆུ་ཁ། ཊུ་ཊིང་། ཝ་ལུང་སོགས་སུ་མཁའ་དམག་གི་རྟེན་གཞི་གསར་འཛུགས་བྱས་ཡོད་འདུག
རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་འཕགས་བོད་མཐའ་མཚམས་ས་ཐིག་དང་ཆེས་ཁ་ཐག་ཉེ་བའི་རྒྱ་གར་གྱི་མོན་རྟ་དབང་དང་། འབྲས་ལྗོངས། ལ་དྭགས། ཨུ་ཊར་ཁན་ཌི་མངའ་སྡེའི་ཁུལ་སོགས་སུ་མཁའ་དམག་དང་། སྐམ་དམག་གི་རྟེན་གཞི་སོགས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་མུས་ཡིན་པ་དེས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རྒྱ་དཀར་ནག་གི་འབྱུང་འགྱུར་ས་མཚམས་རྩོད་རྙོག་རིགས་འབྱུང་སྐབས། འཆར་གཞི་དང་ཐབས་ཇུས་རང་བཞིན་གྱི་ཐོག་ནས་འཐབ་རྒོལ་བྱ་རྒྱུའི་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང་། རྒྱ་ནག་གིས་བོད་དིང་རི་དང་། ལྷུན་རྩེ། སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་སོགས་སུ་མཁའ་དམག་གི་རྟེན་གཞི་བསྐྲུན་པ་ནི། འཕགས་བོད་མཐའ་མཚམས་ཁག་དང་ཧ་ཅང་ཁ་ཐག་ཉེ་བོ་ཡོད་སྟབས། རྒྱ་ནག་གིས་མཐའ་མཚམས་ཁུལ་དུ་མཁའ་དམག་གི་རྟེན་གཞི་རྒྱ་སྐྱེད་དང་འཆར་གཞི་དམིགས་བསལ་ཞིག་སྒྲིག་བཞིན་ཡོད་པའི་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཀྱིན་འདུག
འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ ༧ ནང་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་རུ་རྒྱ་གར་གྱི་ཤར་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཟུང་དྲུང་སྐུ་ཞབས་གྷ་རན་གྷ་ལལ་དྷ་སི་(Gourangalal Das) ལགས་ཀྱིས་སྣེ་འཁྲིད་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་གིས། རྒྱ་ནག་མཐའ་མཚམས་དང་མཚོ་ཁུལ་གྱི་གནད་དོན་ལས་ཁུངས་ (Boundary and Oceanic Affairs Department) ཀྱི་འགན་འཛིན་ཧོང་ལིང་(Hong Liang) ཟེར་བས་མགོ་ཁྲིད་པའི་རྒྱ་ནག་གི་ཚོགས་ཆུང་དང་ཐུག་འཕྲད་གནང་སྟེ། རྒྱ་ནག་དཀར་ནག་གཉིས་ཀྱིས་འཕགས་བོད་མཐའ་མཚམས་ཁུལ་དུ་འཛུགས་སྐྲུན་དང་མཉམ་ལས་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་གྲོས་མོལ་གནང་ཡོད་ལ། རྒྱ་གར་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་དེ་འབྲེལ་བསྒྲགས་གཏམ་ཞིག་སྤེལ་བའི་ནང་། ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་གིས་འཕགས་བོད་མཐའ་མཚམས་ཁུལ་དུ་ཞི་བདེ་བརྟན་བརླིང་དང་། ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་དེ་རྒྱུན་ལྡན་བཞིན་ཡོང་རྒྱུའི་ཐད་ལ་གླེང་སློང་གནང་ཡོད་པ་མ་ཟད། མཐའ་མཚམས་ཁུལ་དུ་ཚོང་དོན་ཚུད་པའི་མཉམ་ལས་དང་། འདི་ལོའི་ལོའི་མཇུག་ཏུ་སླར་ཡང་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་ཁུལ་གྱི་གནད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་རྒྱ་གར་དུ་འཚོག་འཆར་ཡོད་སྐོར་སོགས་བསྒྲགས་ཡོད་པ་རེད།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་བོད་དང་རྒྱ་གར་གྱི་ས་མཚམས་སུ་ཁེལ་བའི་གྷལ་ཝན་ལུང་གཞོངས་སུ་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ཀྱི་དམག་མིའི་བར་དྲག་པོའི་དམར་འཛིང་བྱུང་རྗེས། ཕྱོགས་གཉིས་བར་ཐེངས་མང་པོར་གྲོས་མོལ་བྱས་ཏེ་མཐའ་མཚམས་ཞི་བདེ་དང་བརྟན་བརླིང་ཡོང་སླད། ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་དམག་མི་ཕྱིར་འཐེན་བྱ་རྒྱུའི་མོས་མཐུན་བྱུང་ཡོད་ཀྱང་། འདས་པའི་ལོ་ཤས་རིང་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་བར་འཕགས་བོད་མཐའ་མཚམས་ཁུལ་དུ་གདོང་ཐུག་ཡང་ཡང་བྱུང་ཡོད་སྟབས། ཕྱོགས་གཉིས་ནས་མཐའ་མཚམས་བརྟན་སྲུང་ཆེད་གཞུང་ལམ་དང་དམག་དོན་ལྟེ་གནས་སྔར་ལས་མང་པོ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་ཏེ་དམག་དོན་ནུས་པ་གོང་སྤེལ་དུ་གཏོང་མུས་ཡིན་པ་རེད།
གསར་འགོད་པ། བསྟན་འཛིན་ཕུར་བུ། རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན། པདྨ་མཚོ།
